Matta
Matta, İsa Mesih'in yaşamını, öğretisini, eylemlerini, ölümünü ve dirilişini İsrail'in hikâyesiyle güçlü biçimde ilişkilendirerek anlatan bir İncil kitabıdır. Kitap, İsa'yı yalnızca bir öğretmen ya da mucize yapan biri olarak değil, Tanrı'nın vaatlerinin bağlamında beklenen Mesih olarak sunar. Dağdaki Vaaz, benzetmeler, öğrencilik çağrısı, dini önderlerle tartışmalar ve çarmıh-diriliş anlatısı Matta'nın ana dokusunu oluşturur. Özellikle “Göklerin Egemenliği” teması kitabın birçok bölümünü birbirine bağlar. Matta bu nedenle hem İsa'nın ne öğrettiğini hem de ilk Hristiyan topluluğunun O'nu nasıl anladığını görmek isteyen okurlar için temel bir metindir. Anlatı yapısı açık, öğretisel yoğunluğu yüksek ve Kutsal Kitap'ın bütünlüğünü kavramak açısından son derece verimlidir.
Yazar ve bağlam
Matta İncili geleneksel olarak vergi görevlisiyken İsa'nın öğrencisi olan Matta'ya atfedilir. Bununla birlikte metin adını kendi içinde açık biçimde vermez; modern araştırmacılar, son biçiminin birinci yüzyılın ikinci yarısında oluştuğunu ve yazarın Markos gibi daha eski geleneklerden yararlanmış olabileceğini tartışır. Kitap, Yahudi Kutsal Yazıları'yla yakın bağlar kuran ve İsa'nın kimliğini bu arka plan içinde açıklayan bir topluluğun ortamını yansıtır. Bu nedenle Matta hem tarihsel hem de teolojik açıdan köprü kuran bir anlatı olarak okunur.
Okuma önerisi
Matta'yı okurken onu hem bir anlatı hem de dikkatle düzenlenmiş bir öğretim metni olarak görmek yararlıdır. Özellikle İsa'nın uzun konuşmalarına, Eski Antlaşma göndermelerine ve bölüm geçişlerinde değişen kalabalık-öğrenci-din önderi ilişkilerine dikkat edin. Böyle okunduğunda kitap, yalnızca olayları sıralamak yerine İsa'nın kimliği ve öğrenciliğin anlamı üzerine bütünlüklü bir portre sunar.
Bölümler
- Matta 1
- Matta 2
- Matta 3
- Matta 4
- Matta 5
- Matta 6
- Matta 7
- Matta 8
- Matta 9
- Matta 10
- Matta 11
- Matta 12
- Matta 13
- Matta 14
- Matta 15
- Matta 16
- Matta 17
- Matta 18
- Matta 19
- Matta 20
- Matta 21
- Matta 22
- Matta 23
- Matta 24
- Matta 25
- Matta 26
- Matta 27
- Matta 28
Matta kitabını kim yazdı?
Matta kitabı geleneksel olarak elçi Matta'ya atfedilir. Ancak metin yazarın adını açıkça vermez; bu yüzden modern araştırmalarda geleneksel atıf korunmakla birlikte kitabın oluşum süreci ve kaynakları üzerine tartışmalar sürer.
Matta kitabı ne anlatır?
Matta, İsa Mesih'in yaşamını, öğretisini, ölümünü ve dirilişini anlatarak O'nu Tanrı'nın vaatleriyle bağlantılı Mesih olarak sunar. Özellikle Göklerin Egemenliği, öğrencilik, doğruluk ve İsa'nın yetkisi kitabın ana eksenlerini oluşturur.