Septuaginta nedir?
Septuaginta, Eski Antlaşma'nın antik Grekçe çevirisine verilen geleneksel addır. Genellikle kısaca LXX diye anılır. Başlangıçta özellikle İbranice bilmeyen ya da günlük dil olarak Grekçe kullanan Yahudiler için ortaya çıkmış, daha sonra ilk Hristiyanlar tarafından da yaygın…
Septuaginta, Eski Antlaşma'nın antik Grekçe çevirisine verilen geleneksel addır. Genellikle kısaca LXX diye anılır. Başlangıçta özellikle İbranice bilmeyen ya da günlük dil olarak Grekçe kullanan Yahudiler için ortaya çıkmış, daha sonra ilk Hristiyanlar tarafından da yaygın biçimde kullanılmıştır.
Bu çeviri tek bir anda tamamlanmış tek parça bir eser değildir. Geleneksel anlatıda önce Tevrat'ın çevrildiği, ardından diğer kitapların farklı dönemlerde Grekçeye aktarıldığı düşünülür. "Septuaginta" adı, yetmiş ya da yetmiş iki çevirmenle ilgili eski bir gelenekten gelir; bu anlatının tarihsel ayrıntıları kesin değildir, ama isim yerleşmiştir. Uygulamada Septuaginta dediğimizde, İbranice Kutsal Yazılar'ın eski Grekçe metin geleneğini kastediyoruz.
Septuaginta'nın önemi birkaç yönden büyüktür. Birincisi, erken dönem Yahudilikte kutsal metinlerin nasıl okunduğunu gösterir. İkincisi, Yeni Antlaşma yazarları Eski Antlaşma'yı alıntılarken birçok yerde Septuaginta'ya yakın ifadeler kullanır. Bu, ilk Hristiyan topluluklarının Grekçe kutsal yazı ortamında yaşadığını gösterir. Üçüncüsü, bazı ayetlerde Septuaginta ile İbranice Masoretik metin arasında farklılıklar bulunur; bu farklar metin tarihi ve yorum açısından önemlidir.
Burada dikkatli olmak gerekir: Septuaginta ile Masoretik metin arasındaki farkların hepsi çeviri hatası ya da teolojik müdahale anlamına gelmez. Kimi zaman çevirmenin yorum tercihi, kimi zaman da önündeki İbranice nüshanın farklı oluşu söz konusu olabilir. Bu yüzden uzmanlar her farkı tek tek inceler; kolay genellemeler yapmak doğru değildir.
Katolik ve Ortodoks geleneklerde Septuaginta'nın yeri özellikle güçlüdür; Ortodoks dünyasında litürjik ve teolojik etkisi daha belirgin olabilir. Protestan gelenek ise Eski Antlaşma çevirilerinde çoğunlukla İbranice metni temel alır, fakat Septuaginta'yı tarihsel ve yorumlayıcı açıdan çok önemli bir tanık olarak görür. Kısacası Septuaginta, yalnızca eski bir çeviri değil, hem Yahudi hem Hristiyan metin tarihini anlamada temel bir köprüdür.