Peygamberlik kitapları nelerdir?
Peygamberlik kitapları, Eski Antlaşma'da Tanrı'nın peygamberler aracılığıyla halkına seslendiği metinlerdir. Protestan diziliminde bunlar büyük peygamberler ve küçük peygamberler diye iki grupta anılır: Yeşaya, Yeremya, Yeremya'nın Ağıtları, Hezekiel, Daniel; ardından Hoşea'dan…
Peygamberlik kitapları, Eski Antlaşma'da Tanrı'nın peygamberler aracılığıyla halkına seslendiği metinlerdir. Protestan diziliminde bunlar büyük peygamberler ve küçük peygamberler diye iki grupta anılır: Yeşaya, Yeremya, Yeremya'nın Ağıtları, Hezekiel, Daniel; ardından Hoşea'dan Malaki'ye kadar on iki küçük peygamber kitabı gelir.
"Büyük" ve "küçük" ayrımı önem derecesiyle değil, büyük ölçüde kitapların uzunluğuyla ilgilidir. Bu kitaplarda peygamberler yalnızca geleceği haber veren kişiler değildir. Daha çok Tanrı'nın sözcüleri olarak günahı açığa çıkarır, tövbeye çağırır, adaletsizliği kınar, putperestliği eleştirir ve aynı zamanda umut sunarlar. Sürgün, yargı, antlaşma sadakati, Mesih beklentisi ve Tanrı'nın uluslara egemenliği bu kitapların ana temaları arasındadır. Örneğin Yeşaya hem yargı hem kurtuluş diliyle güçlüdür; Yeremya antlaşma ihlali ve yaklaşan yıkımı vurgular; Hezekiel sürgündeki halka Tanrı'nın kutsallığını ve gelecekteki yenilemeyi gösterir; Daniel ise anlatı ve görü yoluyla Tanrı'nın krallığını öne çıkarır.
On iki küçük peygamber kitabının ayrı ayrı kısa olması, bunların ikincil olduğu anlamına gelmez. Hoşea'nın sadakatsizlik teması, Amos'un adalet vurgusu, Mika'nın yöneticilere eleştirisi ve Malaki'nin ibadet hayatına dair uyarıları çok belirgindir. Bu kitaplar birlikte okunduğunda Tanrı'nın yalnızca bireysel günaha değil, toplumsal bozulmaya da seslendiği görülür.
Yahudi Kutsal Yazıları'nda sınıflandırma biraz farklıdır; örneğin Daniel, Hristiyan Eski Antlaşma düzeninde peygamberler arasında sayılırken, Yahudi diziliminde Yazılar bölümünde yer alır. Katolik ve Ortodoks kanonlarında ise bazı ek kitaplar bulunduğu için genel tablo biraz genişler. Ama 66 kitaplık Protestan kanonunda peygamberlik kitapları denince yukarıdaki çerçeve kastedilir.
Bu kitapları doğru okumak için tarihsel bağlam çok önemlidir. Her peygamber belirli bir dönemde, belirli bir halka ve somut günahlara seslenir. Yine de Hristiyanlar bu metinlerde Mesih'e işaret eden daha geniş bir tanıklık da görür.