İlk kilise nasıl kuruldu?
İlk kilisenin kuruluşu en doğrudan Elçilerin İşleri 2'de anlatılır. İsa'nın dirilişi ve göğe alınışından sonra öğrenciler Yeruşalim'de birlikte beklerken Pentikost gününde Kutsal Ruh üzerlerine gelir. Bunun ardından Petrus halka İsa'nın çarmıha gerildiğini, Tanrı'nın onu…
İlk kilisenin kuruluşu en doğrudan Elçilerin İşleri 2'de anlatılır. İsa'nın dirilişi ve göğe alınışından sonra öğrenciler Yeruşalim'de birlikte beklerken Pentikost gününde Kutsal Ruh üzerlerine gelir. Bunun ardından Petrus halka İsa'nın çarmıha gerildiğini, Tanrı'nın onu dirilttiğini ve Rab ile Mesih yaptığını ilan eder. Bu duyurunun sonucunda çok sayıda insan tövbe eder, vaftiz olur ve imanlı topluluğa katılır. Bu yüzden ilk kilise, yalnızca insanların bir araya gelmesiyle değil, Mesih'in müjdesinin duyurulması ve Kutsal Ruh'un etkinliğiyle doğar.
Elçilerin İşleri 2:42-47 ilk kilisenin karakterini de özetler: öğretide sebat, paydaşlık, ekmek bölme, dua, ihtiyaç sahipleriyle paylaşma ve ortak sevinç. Buradaki kilise anlayışı önce bina değil, bir topluluktur. Merkezinde İsa'nın kim olduğu ve ne yaptığına dair tanıklık vardır. Bu topluluk daha sonra büyür, baskı görür, dağılır, ama tam da bu dağılma aracılığıyla müjde başka yerlere yayılır.
Burada dikkat çekici olan, kilisenin aynı anda hem ruhsal hem de görünür bir topluluk olmasıdır. Yalnız bireysel imanlardan oluşan gevşek bir ağ değil, birlikte öğrenen, dua eden, paylaşan ve ortak kimlik kazanan bir halk ortaya çıkar.
Katolik, Ortodoks ve Protestan gelenekleri ilk kilisenin Kutsal Ruh'un eseri olduğu konusunda ortaktır. Farklar daha çok kurumsal sürekliliğin nasıl anlatıldığı, havarisel ardıllığın nasıl yorumlandığı ve sakramentlerin yapısının nasıl tanımlandığı üzerinde yoğunlaşır. Katolik ve Ortodoks anlatılarda tarihsel-kurumsal devamlılık daha güçlü vurgulanır; Protestan anlatılarda ise elçisel müjdeye sadakat ve Kutsal Yazı'nın merkeziliği daha belirgin biçimde öne çıkabilir.
Yine de ana resim nettir: ilk kilise bir strateji toplantısının ürünü değil, dirilmiş Mesih'in vaat ettiği Ruh'un gelişiyle oluşan tanıklık topluluğudur. Kökenini anlamak için Elçilerin İşleri 1-2 bölümleri temel metinlerdir.