Çarmıh Cuması (Kutsal Cuma) ne zaman?
Çarmıh Cuması (Kutsal Cuma), Paskalya'dan önceki Cuma günü İsa Mesih'in çarmıha gerilişinin ve ölümünün anıldığı gündür; kilise yılının en sade ve en ağırbaşlı günlerinden biridir. Tarihi Paskalya'ya bağlı olarak her yıl değişir.
Çarmıh Cuması (Kutsal Cuma) — Katolik · Protestan (Batı): sıradaki tarih 26 Mart 2027.
Çarmıh Cuması (Kutsal Cuma) — Rum Ortodoks: sıradaki tarih 30 Nisan 2027.
Çarmıh Cuması (Kutsal Cuma) — Ermeni Apostolik: sıradaki tarih 26 Mart 2027.
Çarmıh Cuması (Kutsal Cuma) — Süryani Kadim: sıradaki tarih 30 Nisan 2027.
Çarmıh Cuması her geleneğin kendi Paskalya tarihine bağlıdır; Ortodoks ve Süryani kiliselerinde çoğu yıl Batı'dan farklı bir Cuma'ya denk gelir.
Yıl yıl tarihler — Batı geleneği
| Yıl | Tarih |
|---|---|
| 2026 | — Cuma |
| 2027 | — Cuma |
| 2028 | — Cuma |
| 2029 | — Cuma |
Katolik · Protestan (Batı)
| Yıl | Tarih |
|---|---|
| 2026 | |
| 2027 | |
| 2028 |
Rum Ortodoks
| Yıl | Tarih |
|---|---|
| 2026 | |
| 2027 | |
| 2028 |
Ermeni Apostolik
| Yıl | Tarih |
|---|---|
| 2026 | |
| 2027 | |
| 2028 |
Süryani Kadim
| Yıl | Tarih |
|---|---|
| 2026 | |
| 2027 | |
| 2028 |
Anlamı ve tarihçesi
Çarmıh Cuması, Kutsal Hafta'nın Cuma günüdür ve İsa Mesih'in yargılanışını, çarmıha gerilişini ve ölümünü anar. Dört Müjde de bu olayları ayrıntılı biçimde aktarır: gece yapılan sorgu, Roma valisi Pilatus'un önündeki yargılama, Golgota'ya yürüyüş, çarmıha geriliş ve gün batımından önce gerçekleşen gömülme. Hristiyan inancına göre bu ölüm bir son değil, insanlığın uzlaşması için katlanılan gönüllü bir kurbandır; Yeni Antlaşma mektupları çarmıhı imanın merkezine koyar, Eski Antlaşma'daki "acı çeken kul" metinleri de bu olayın habercisi olarak okunur. Türkçede yaygın adı "Çarmıh Cuması" olsa da birçok dilde bu güne "Kutsal Cuma", İngilizcede ise "Good Friday" (İyi Cuma) denir; "iyi" sözü, inanç açısından bu ölümün insanlık için taşıdığı sonuca işaret eder. Gün, kilise geleneklerinin çoğunda oruç, sükûnet ve dua ile geçirilir; birçok kilisede süslemeler kaldırılır, çanlar susar ve İsa'nın çarmıhtaki yedi sözü üzerine okumalar yapılır. Çarmıh Cuması'nın hüznü kendi başına durmaz: iki gün sonraki diriliş sabahına, Paskalya'ya bakar.